26.6 C
تهران
جمعه 26 شهریور 1400 01:14
کافه لیبرال

ایدئولوژی و توسعه پایدار

(هزینه غرق شده: چرا سیاست‌های زیان‌بار محیط‌زیستی متوقف نمی‌شود؟‌)

ادعا می‌شود که در حال حاضر چیزی در حدود ۵۰ تا ۸۰ هزار پروژه نیمه‎تمام یا بلاتکلیف در کشور وجود دارند که بسیاری از آن‌ها به حال خود رها شده‌اند. طرح‌های عمرانی یا صنعتی‌ای که غالباً چند برابر پیش‌بینی‌های اولیه، زمان و هزینه بلعیده‌اند و دست آخر نیز به فرجام فرخنده‌ای رهنمون نشده‌اند.

از سوی دیگر، نمی‌توان وجود چند ده هزار پروژه نیمه‎کاره در کشور را  به دغدغه‌های محیط زیستی نسبت داد یا مسبب آن را دل‌مشغولی‌هایی نظیر نگرانی برای «توسعه پایدار» قلمداد کرد. گواه بر این ادعا، بیانات اخیر رئیس سابق سازمان محیط زیست است. در میان مصاحبه‌های مشهور و جنجال‌برانگیز «آنسوی دولت»، به‌تازگی مصاحبه‌ای از عیسی کلانتری منتشر شده است که گفته است: «[زمانی که] مسئول بخش برنامه‌ریزی بخش آب و کشاورزی برنامه سوم بودم، گفتیم مبنای‌ ما منبعد، یعنی‌ از سال ۷۶-۷۵ به‌ بعد، استراتژی‌های‌ توسعه‌ پایدار باشد. دادیم همین را به مجلس شورای اسلامی، مجلس حذف کرد. گفت توسعه پایدار یک کلمه غربی است … خوشبختانه من این را می‌گویم در دولت تدبیر و امید، در چهار سال دومش، هیچ پروژه‌ای بدون ارزیابی زیست محیطی شروع نشد.»

این دعاوی حاوی این پیام مهم است که: در نزد برخی از اصحاب دولت، معیار سنجش مفاهیمی نظیر «توسعه‌ پایدار»، میزان قرابت آن با اندیشه غربی بوده است و از این رو، طی مدت ۳۸ سال پس از انقلاب (دست کم تا سال ۱۳۹۶)، اجرای پروژه‌‌های عمرانی و … مستلزم ارزیابی محیط زیستی نبوده‌‌اند.

هر چند که در آذرماه ۱۳۹۹، یکی از مسؤلان سازمان محیط ‌زیست اعلام کرده بود که «اکثریت پروژه‌های عمرانی تعریف ‌شده در لایحه بودجه سال ۱۴۰۰ فاقد مجوز محیط‌ زیستی هستند.» یعنی بر خلاف ادعای کلانتری، در هنوز روی همان پاشنه می‌چرخد و سازمان محیط زیست هم‌چنان به بازی گرفته نمی‌شود.

شهرام اتفاق

اما نمی‌توانیم تمامی ناکارآمدی‌های پیش‌گفته را تنها به رویکردهای ایدئولوژیک برخی از اصحاب دولت  نسبت دهیم. به فرض که اعتقادی به ارزیابی محیط زیستی طرح‌ها وجود نداشته است و توسعه پایدار نیز یک «ژیگول‌بازی غربی» مفروض می‌شده است. اما وزارت‌خانه‌های غول‌پیکری در کشور وجود داشته و دارند که خود را متولی امور صنعت و عمران می‌دانسته‌اند و می‌دانند و ردپای‌ مداخلات‌شان در هر امر خرد و کلانی مشهود است … بنابراین محق هستیم تا این پرسش را مطرح کنیم که چگونه مجوز احداث بیش از ۷۵ درصد کارخانجات فولاد یا پتروشیمی کشور در نواحی و مناطق کم‌آب کشور توسط وزارت صمت صادر شده است؟ آیا اهالی این وزارت‌خانه خواب بوده‌اند؟ اگر صمت قادر به کنترل صنعت کشور نیست، پس اساساً چرا باید هزینه بقای این وزارت‌خانه عریض و طویل را از جیب منابع عمومی بپردازیم؟

افزون بر طرح‌ها و پروژه‌های نیمه‎کاره و متوقف در کشور، مواردی هم سراغ داریم که هنوز به حیات خود ادامه ‌می‌دهند. اما نه روشن است که با چه قیمتی قرار است به اتمام برسند و نه مشخص است که ضرب‌الاجل یا مهلت اجرای آن‌ها چگونه است. مواردی نظیر احیای دریاچه ارومیه، راه‌اندازی اینترنت ملی، یا پروژه خودکفایی در تولید واکسن‌های کووید۱۹، نمونه‌هایی از این موارد هستند.

✍️ شهرام اتفاق

 

مطالب بیشتری که ممکن است مورد علاقه شما باشند

«اقتصاد بی کفایت دولتی» ناتوان در تامین همزمان برق و هوای پاک

cafeliberal

نابازار انرژی در ایران

cafeliberal

تمایز دانش ضمنی از دانش رسمی

cafeliberal

تمام چیزهایی را که بتوان اختراع کرد، تا به حال اختراع شده ‌!

cafeliberal

نیم قرن قدمت طرح جامع انرژی دریغ از یک برنامه قابل اجرا

cafeliberal

نهاد مالکیت اشتراکی

cafeliberal

این وب سایت از کوکی ها برای بهبود تجربه شما استفاده می کند. ما فرض خواهیم کرد که شما با این مسئله موافق هستید ، اما در صورت تمایل می توانید انصراف دهید. تائید بیشتر بخوانید

ajax-loader