کافه لیبرال

در طول سال ۱۳۹۹ ارزش ریال چقدر افت کرد؟

کاهش ارزش پول یا همون تورم، بطور مستقیم قابل مشاهده نیست. پس با تحلیل نرخ ارز، طلا، و قیمت سبد کالاهای مختلف سعی میکنیم میزان کاهش ارزش پول رو تخمین بزنیم.

طلا و دلار در سال ۱۳۹۹:
سکه امامی با ۸۶٪ رشد از ۶/۰۳ میلیون تومن رسید به ۱۱/۲۴ میلیون تومن.
طلای ۱۸ عیار با ۸۱٪ رشد از ۶۰۰ تومن رسید به ۱۰۸۵ تومن.
طلای ۲۴ عیار هم ۸۱٪ رشد داشت.

اما همه رشد طلا انعکاس تورم نیست، بلکه بخشی بخاطر رشد قیمت جهانی طلاست. یک اونس طلا با ۱۸٪ رشد از ۱۴۷۶ دلار رسید به ۱۷۴۵ دلار.
پس طلای ۱۸ و ۲۴ عیار ۶۳٪ و سکه امامی ۶۸٪ بیشتر از رشد قیمت جهانی طلا رشد کردند. این انعکاسی از کاهش ارزش ریاله.

دلار هم با ۶۱٪ رشد از ۱۴۹۰۰ تومن رسید به ۲۳۹۶۰ تومن، که انعکاس دیگه‌ای از کاهش ارزش ریاله.

در مقایسه رشد طلا و دلار می‌بینیم که قیمت طلای ۱۸ و ۲۴ عیار ۲٪ بیشتر از دلار رشد کرد، و سکه ۷٪ بیشتر از دلار رشد کرد. از اونجا که خرید سکه برای پس‌انداز کننده خرد آسونتر و کم‌ریسک‌تره، در گذشته هر زمان ریسک سیاسی-اقتصادی در کشور رو به افزایش بوده، رشد سکه سریعتر از سایر اشکال طلا بوده. یعنی ۵٪ اختلاف سکه و طلا رو میشه به اندکی افزایش ریسک سیاسی-اقتصادی تعبیر کرد.

این پدیده همواره در مورد نیم سکه و ربع سکه شدیدتر بوده، چون برای پس‌اندازهای خرد در دسترس‌تر هستند. در سال ۹۹ نیم سکه ۱۲۰٪ رشد کرد که ۳۹٪ بیشتر از طلاست، و ربع سکه ۱۴۴٪ رشد کرد که ۶۳٪ بیشتر از طلاست. این یعنی پس‌انداز کننده‌ای که به اندازه خریدن سکه تمام پول نداره، بطور وحشتناکی از سقوط اقتصادی کشور می‌ترسه.

کل‌های پولی در سال ۹۹:
پایه پولی ۲۹٪ رشد کرد، پول (اسکناس + سپرده‌های جاری) ۶۲٪ رشد کرد، و نقدینگی (اسکناس +‌ همه سپرده‌های بانکی) ۴۱٪ رشد کرد.

روند بلندمدت تورم در حدود «نقدینگی منهای رشد اقتصادی» هست. هنوز رشد اقتصادی زمستان منتشر نشده اما با توجه به رشد نه ماه اول سال، رشد اقتصاد سال ۹۹ رو منفی ۱٪ تخمین می‌زنم. لذا تخمینم از سهم سال ۹۹ در تورم بلندمدت ۴۲٪ هست.

روند کوتاه‌مدت تورم، بیشتر تابع رفتار «پول» هست. بی‌دلیل نیست که می‌بینیم در سالی که دولت توان سرکوب ارزی نداشت، رشد ۶۱ درصدی دلار، رشد ۶۳ درصدی طلا، و رشد ۶۲ درصدی پول اینچنین به هم نزدیک بودند.

در اقتصاد سالم آنچه مهمه تورم بلندمدته، اما در اقتصادی با ساختار شکننده، تورم کوتاه‌مدت بالا آژیر خطر برای چالشهای بلندمدته.
تورم سبد مصرف خانوار:
مرکز آمار ۴۹٪ رشد در قیمت سبد مصرف خانوار گزارش کرده. غذاهای درون سبد ۶۷٪ رشد قیمت داشته و بقیه سبد ۴۱٪ رشد داشته. این اختلاف طبیعیه چرا که معمولا رشد قیمت قابل تجارت‌ها‌ (مثل غذا) نزدیک رشد نرخ ارزه، و رشد قیمت غیرقابل تجارت‌ها (خدمات و غیرمنقول‌ها) متناسب با تورم بلندمدت.

سال ۹۹ تورم غذا و تورم «مبلمان و لوازم منزل» بیشتر از تورم کل سبد مصرفی بوده، و بین گروه‌های غذایی، تورم گوشت و روغن بیشتر از بقیه، و حدود ۸۰٪ بوده. از اون طرف تورم محصولات خدماتی کمتر از تورم کل سبد بوده. این اختلاف به این معنی نیست که این محصولات کاهش ارزش ریال متفاوتی تجربه کرده‌اند. ریال به یک میزان کاهش ارزش داره، منتها قیمت‌های نسبی هم تغییر کردن. سیاست‌های مداخله‌ای دولت در کالاهای اساسی از سویی، و افزایش ریسک‌های سیاسی و اجتماعی از سوی دیگه، باعث شدند قیمت غذا و لوازم منزل نسبت به دستمزد و قیمت خدمات افزایش بیشتری داشته باشه.

احتمالا خواهید شنید که در دولت روحانی بیش از ۳۰۰۰ ه.م.ت نقدینگی خلق شده، در حالیکه در دولت قبلی کمتر از ۴۰۰ ه.م.ت نقدینگی خلق شده بود. این حرف اگرچه درست، اما گمراه کننده است!
چرا؟
نقدینگی اسفند ۹۹، ۳۴۷۶ ه.م.ت بود، اسفند ۹۱، ۴۶۰/۶ ه.م.ت بود، اسفند ۸۳، ۶۸/۵۸ ه.م.ت بود، اسفند ۷۵، ۱۱/۶۵ ه.م.ت بود، و اسفند ۶۷، ۱/۵۶۹ ه.م.ت بود. یعنی در هشت سال اخیر (روحانی) رشد سالانه نقدینگی ۲۸/۷٪ بوده، در هشت سال قبلش (احمدی‌نژاد) ۲۶/۸٪ بوده، در هشت سال قبلتر (خاتمی)‌ ۲۴/۶٪ بوده، و در هشت سال پیشتر (رفسنجانی) ۲۸/۴٪ بوده. پس در حالی که رشد نقدینگی در هشت سال اخیر بیشترین و در هشت سال خاتمی کمترین بوده، اما تفاوت اندک بوده.

کسی که با تاکید بر افزایش ۳۰۰۰ ه.م.تومانی نقدینگی، وانمود کنه که مشکل نقدینگی یک مشکل ساختاری بلندمدت نیست بلکه جدیده و مربوط به دولت کنونی، قصدی جز گمراه کردن نداره.
از گمراهی نتیجه‌ای جز تکرار اشتباهات حاصل نمیشه.
خلاصه:
1️⃣ سهم سال ۹۹ از تورم بلندمدت قدری بیش از ۴۰٪ بوده.
2️⃣ منتها بخاطر چالش‌های سیاسی-اقتصادی کشور، تورمی که عموم خانواده‌ها تجربه کردند نزدیکتر به ۶۰٪ بوده.
3️⃣ برخی بجای تاکید بر سرعت و درصد رشد نقدینگی، بر میزان رشدش تاکید می‌کنند که تحلیلی گمراه کننده است.

✍️ دکتر پویا ناظران

مطالب بیشتری که ممکن است مورد علاقه شما باشند

رانت جویی، استیو هورویتز

cafeliberal

چرا به توسعه نمی رسیم؟!

cafeliberal

تورم در سال 1400

cafeliberal

تولید ثروت در اقتصاد دارالاسلام چرا بازایستاد؟

cafeliberal

روش‌شناسی علم اقتصاد و ریاضیات،  موسی غنی‌نژاد

cafeliberal

تئوری «اتریشی» چرخه تجاری، لودویگ فون میزس

cafeliberal

این وب سایت از کوکی ها برای بهبود تجربه شما استفاده می کند. ما فرض خواهیم کرد که شما با این مسئله موافق هستید ، اما در صورت تمایل می توانید انصراف دهید. تائید بیشتر بخوانید

ajax-loader