آزادی مثبت و آزادی منفی!

آزادی فردی، آزادی منفی نامیده می‌شود، زیرا با اقتدار سیاسی در تعارض است و گستره‌اش هر اندازه باشد، در هر حال درون محدوده‌ای است که در آن در برابر مداخلات برونی، یعنی اعمال دیگران و به ویژه حاکمیت سیاسی، صیانت می‌کند.در کنار این آزادی منفی، می‌توان آزادی مثبت را داشت، که برای هر فردی، ارباب خویش بودن است و این آزادی، روندی مرکز‌گریز است. آزادی مثبت تنها استقلال در برابر اجبارهای بیرونی نیست بلکه گزینش خود بوسیله خود است.