https://cafe-liberal.com خورشید آزادی Mon, 18 Aug 2025 19:24:54 +0000 fa-IR hourly 1 https://cafe-liberal.com/storage/2025/03/khorshid_azadi-150x150.png https://cafe-liberal.com 32 32 https://cafe-liberal.com/%d8%b3%d8%b1%d9%85%d8%a7%db%8c%d9%87%d8%af%d8%a7%d8%b1%db%8c-%d8%af%d9%88%d9%84%d8%aa%db%8c-%d9%88-%d8%ba%db%8c%d8%a8%d8%b4%d8%af%d9%86-%d9%85%d8%af%db%8c%d8%b1%d8%b9%d8%a7%d9%85/ https://cafe-liberal.com/%d8%b3%d8%b1%d9%85%d8%a7%db%8c%d9%87%d8%af%d8%a7%d8%b1%db%8c-%d8%af%d9%88%d9%84%d8%aa%db%8c-%d9%88-%d8%ba%db%8c%d8%a8%d8%b4%d8%af%d9%86-%d9%85%d8%af%db%8c%d8%b1%d8%b9%d8%a7%d9%85/#respond Mon, 18 Aug 2025 19:24:54 +0000 https://cafe-liberal.com/?p=132330 آقای بشرزاد درباره سرمایه‌‌داری دولتی و سیستم اقتصادی در ایران و چین، تفاوت خصوصی و دولتی بودن شرکت‌ها و نقش اقتصاد آمریکا دربازار دنیا توضیح می‌‌دهند. ]]> https://cafe-liberal.com/%d8%b3%d8%b1%d9%85%d8%a7%db%8c%d9%87%d8%af%d8%a7%d8%b1%db%8c-%d8%af%d9%88%d9%84%d8%aa%db%8c-%d9%88-%d8%ba%db%8c%d8%a8%d8%b4%d8%af%d9%86-%d9%85%d8%af%db%8c%d8%b1%d8%b9%d8%a7%d9%85/feed/ 0 https://cafe-liberal.com/%d9%87%d8%af%d9%81-%d8%a8%d8%a7%d8%b2%d8%a7%d8%b1%d8%9f/ Sun, 03 Sep 2023 22:14:42 +0000 https://cafe-liberal.com/?p=131421 اینکه کسی برای بازار هدف یا غایت قائل شود به همان اندازه نادرست است که معتقد باشد جامعه، ملت، طبقه، امت و تاریخ هدف یا غایت دارند. اینجا یک موضوع بسیار مهم، و دارای دلالت‌های سیاسی و اخلاقی مستقیم، را باید مد نظر قرار داد: علوم انسانی - یا به تعبیر میزس علوم کنش انسانی (sciences of human action) - اتفاقاً بر خلاف علوم طبیعی با علل غایی و اهداف سروکار دارند. هیچ‌گاه برای توضیح پدیده‌ای به نام آب نمی‌گویند: هدف از اجتماع دو اتم هیدروژن و یک اتم اکسیژن تولید مولکول آب است. صرفاً می‌گویند حاصل واکنش این اتم‌ها در فلان شرایط و فلان ترکیب مشخص تولید آب است. اتم اکسیژن و هیدروژن علاقه یا نفرت خاصی به مشارکت در تولید آب ندارند. برعکس در علوم کنش انسانی ما با افراد دارای ذهن سروکار داریم که نمی‌توان آنها را با مولکول مقایسه کرد. اساساً خود اصطلاح کنش (Action) دلالت بر غایت‌مندی دارد‌ و آن را در تمایز با رفتار (behavior) به کار می‌برند.]]> https://cafe-liberal.com/%d8%a8%d8%a7%d8%b2%d8%a7%d8%b1-%d8%af%d8%b1-%d8%ba%db%8c%d8%a7%d8%a8-%d8%af%d9%88%d9%84%d8%aa/ Tue, 23 May 2023 20:12:45 +0000 https://cafe-liberal.com/?p=131057 معمولا بازارها را انسانها به صورت خودجوش خلق می کنند. پس از خلق بازار، گروهی سعی می کنند قواعد بازار را به نفع خود تغییر دهند و در غیاب حکومت و نظامی سیاسی، که بتواند منافع متعارض را همسو کند و از مصادرة منافع عمومی به نفع گروه های خاص خصوصی جلوگیری کند، بازار به نیرویی مخرب تبدیل می شود. به عبارت دیگر، هر گاه بازار به صورت خود به خودی به وجود بیاید،پویایی آن نیازمند حکومت و نهادهایی است که منافع متعارض را همسو کند.]]> https://cafe-liberal.com/%d8%a8%d8%a7%d8%b2%d8%a7%d8%b1%d8%9b-%d8%af%d9%88%d8%b3%d8%aa-%db%8c%d8%a7-%d8%af%d8%b4%d9%85%d9%86-%d9%85%d8%ad%db%8c%d8%b7%d8%b2%db%8c%d8%b3%d8%aa%d8%9f/ Thu, 06 Apr 2023 18:07:29 +0000 https://cafe-liberal.com/?p=130859 «در دستان آفریدگار همه‌چیز سالم می‌ماند. در دستان انسان همه‌چیز دستخوش فساد می‌گردد.» این جمله‌ی آغازین کتاب «امیل» اثر ژان‌ژاک روسو است. کسی که معتقد بود بشر به‌عنوان موجودی پاک و یگانه با طبیعت به دنیا آمده، ولی جنبش روشنگری و اصول تمدّن، و در رأس آن‌ها مالکیّت خصوصی، موجب فساد و دوری او از معصومیّت اوّلیّه‌اش شده است. برای همین نظریه‌ی بازگشت به طبیعت را مطرح می‌کند. این روزها فقط کافی است اندکی رسانه‌های غربی را پیگیری کنید تا ببینید چطور نگرانی‌های زیست‌محیطی، فضای عمومی کشورهای ثروتمند را تسخیر کرده و نظریات روسو و رمانتیک‌های قرن هجدهم درباره‌ی طبیعت به شکل‌های مختلف تکرار می‌شود؛ آن هم از سوی شهروندانی که معمولاً از بالاترین استانداردهای زیست‌محیطی بهره‌مند هستند. کانون احساسات آخرالزّمانی در مورد وضعیّت زمین، اروپای غربی است و بعد از آن آمریکای شمالی.]]> https://cafe-liberal.com/%d8%a8%d9%86%db%8c%d8%a7%d9%86%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%b1%d9%88-%d8%a8%d9%87-%d8%aa%d8%ae%d8%b1%db%8c%d8%a8/ Thu, 12 May 2022 17:55:30 +0000 https://cafe-liberal.com/?p=129654 از دهه چهل و پنجاه شمسی در کشور ما عده‌ای از روشنفکران ایده‌ای را مطرح کردند که بعدها به شعار انقلاب اسلامی تبدیل شد. و آن ایده «نه شرقی، نه غربی»،‌ بود. این شعار آن زمان این معنی را می‌داد که ما، به قول جلال آل احمد، سوای پیشرفهای مادی و تکنولوژیکی غرب، همه چیز را در عرصه علوم انسانی خودمان داریم و نیازی به بیگانگان نداریم. آن‌ها این عقیده را داشتند که تمام تمدن مدرن چه در قالب لیبرالیستی غربی و چه در قالب کمونیستی شرقی شکست خورده است و باید دنیای جدیدی بر اساس آنچه خود داریم، ایجاد کنیم.]]> https://cafe-liberal.com/%d8%a8%d8%a7%d8%b2%d8%a7%d8%b1%d8%8c-%d8%af%d9%88%d9%84%d8%aa%d8%8c-%d8%b1%d9%82%d8%a7%d8%a8%d8%aa%d8%8c-%d8%b9%d8%b1%d8%b6%d9%87-%d9%88-%d8%aa%d9%82%d8%a7%d8%b6%d8%a7/ Sat, 29 Jan 2022 13:37:32 +0000 https://cafe-liberal.com/?p=129368 بازار، دولت، رقابت، عرضه و تقاضا پنج کلیدواژه‌ای است که بسیار از زبان کارشناسان و ناکارشناسان اقتصادی به گوش می‌رسد واژگانی که در اقیانوس وسیع دانش اقتصاد سهمی اندک را به خود اختصاص می‎‌دهند اما در مکالمات شبه علمی که سرشار از کلی‌گویی‌های بی‌معناست سهم به سزایی را به خود اختصاص داده‌‌اند. در نظرات اقتصادی بازار، کلیدواژه پرتکراری است، شاید معنای این واژه به قدری بدیهی به نظر می‌رسد که به ذهن کسی خطور نکند از گوینده بپرسد این بازاری که قرار است هر مشکلی را حل کند چیست؟ آیا بازاری که خرید و فروش روزمره خود را انجام می‌دهیم مد نظر است؟ آیا کل اقتصاد را بازار می‌نامیم؟ بازار دقیقا چیست؟ اینجاست که گوینده کلید واژه دوم را بکار می‌گیرد، یعنی دولت، بازار جایی است که در  فرایند آن دولت مداخله‌ای نداشته باشد. گویا که بازار و دولت واژگانی متضادند.]]> https://cafe-liberal.com/%d8%a8%d8%a7%d8%b2%d8%a7%d8%b1-%d8%8c%d8%b9%d8%b1%d8%b6%d9%87-%d9%88-%d8%aa%d9%82%d8%a7%d8%b6%d8%a7-%d9%88-%d8%aa%d8%b9%db%8c%db%8c%d9%86-%d9%82%db%8c%d9%85%d8%aa/ Fri, 07 Jan 2022 17:24:06 +0000 https://cafe-liberal.com/?p=129302 عمدتا در بین کارشناسان و مردم این جمله که بازار می‌بایست تعیین کننده قیمت باشد بسیار شنیده می‌شود اما با تدقیق در این جمله و پرسش در این زمینه که در چه مکانیسمی قیمت باید تعیین شود اکثریت قریب به اتفاق معتقدند بایستی مکانیسم عرضه و تقاضا تعیین کننده قیمت باشد. اما این برداشت از مفاهیم بازار، قیمت، عرضه و تقاضا تا چه حد صحیح است؟ در این پست به این موضوع خواهم پرداخت. اگرچه سعی شده تا حد امکان مفاهیم ساده سازی شود اما بخشی از مطالب لاجرم تخصصی و نیازمند آشنایی بیشتر با مفاهیم اقتصادی است.]]> https://cafe-liberal.com/%d8%af%d9%85%d9%88%da%a9%d8%b1%d8%a7%d8%b3%db%8c-%db%8c%d8%a7-%d8%a8%d8%a7%d8%b2%d8%a7%d8%b1%d8%9f%d8%8c-%d9%85%d9%88%d8%b1%db%8c-%d8%b1%d9%88%d8%aa%d8%a8%d8%a7%d8%b1%d8%af/ Thu, 18 Nov 2021 14:37:04 +0000 https://cafe-liberal.com/?p=129111 🔸رای دهنده با رای دادن به یک نامزد انتخاباتی خاص، صرفا ترجیح نسبی خود را نسبت به یک یا دو حاکم بالقوه نشان میدهد. او باید این را در چهارچوب این قاعده اجباری نشان دهد که چه او رای دهد یا ندهد، یکی از افراد طی چهار سال آینده بر او حکومت خواهد کرد. در یک دموکراسی نمیتوان گفت کسانی که رای نداده اند از حاکمان حمایت میکنند. همچنین این عبارت دربارهٔ رای دهندگان به نامزدهای شکست خورده نیز صادق است. اما حتی کسانی که به برنده رای داده اند نیز ممکن است صرفا بین بد و بدتر انتخاب کرده باشند. اما در خرید آزادانه از بازار، مردم خود را خریداران کالاهای مفید میدانند نه انتخاب کننده بین بد و بدتر]]> https://cafe-liberal.com/%d8%a7%d9%81%d8%b3%d8%a7%d9%86%d9%87-%d9%85%d8%a7%d9%84%da%a9%db%8c%d8%aa-%d8%b9%d9%85%d9%88%d9%85%db%8c-%d9%85%d9%88%d8%b1%db%8c-%d8%b1%d9%88%d8%aa%d8%a8%d8%a7%d8%b1%d8%af/ Wed, 21 Apr 2021 17:25:36 +0000 https://cafe-liberal.com/?p=127333 همۀ ما دربارۀ مالکیت عمومی مباحث زیادی را می‌شنویم. هرجا دولت مالک اموال باشد یا بنگاه اقتصادی را اداره کند به آن مالکیت عمومی گفته می‌شود. ملاحظه کردیم، از آنجا که نظام اقتصادی سوسیالیستی نمی‌تواند از نظر اقتصادی محاسبه‌گر باشد، یک سوسیالیست جان‌سخت باید خودش را آماده کند تا شاهد ناپدید‌شدن بخش عمده‌ای از جمعیت کرۀ زمین و بقای وسایل معیشتی انسان‌های اولیه برای بازماندگان باشد. با وجود این، فردی که هویت دولت را در مالکیت عمومی می‌داند ممکن است از افزایش حوزه مالکیت دولتی با وجود کاهش کارایی یا مطلوبیت اجتماعی متعاقب آن خرسند شود.]]> https://cafe-liberal.com/%d8%a8%d8%a7%d8%b2%d8%a7%d8%b1%d8%8c-%d9%85%d8%a7%d8%af%d8%b1-%d9%81%d9%86%d8%a7%d9%88%d8%b1%db%8c/ Sun, 11 Apr 2021 17:31:32 +0000 https://cafe-liberal.com/?p=127174 نظام سرمایه‌داری یا همان اقتصاد بازار آزاد هوشمندترین و کارآمدترین سازوکار را برای تبدیل «ایده» به «عمل» در خود دارد. ایده تا وقتی فقط ایده است، هنوز «فناوری» نیست. فناوری زمانی ماهیت پیدا می‌کند که «پیاده شود». فناوری اگر روی کاغذ یا در آزمایشگاه باشد، فناوری نیست، همچنان «ایده» است. «فن» امری کاربردی است. فنی که کاربردی نشده باشد، فن نیست، حتی اگر نمونه‌ای آزمایشگاهی از آن ساخته شده باشد. آسیاب بخار زمانی به فناوری تبدیل می‌شود که مردم هر روز گندم خود را با آن آرد کنند. اما چه چیزی ایده را به عمل تبدیل می‌کند؟ «سرمایه و بازار آزاد». بدون سرمایه هیچ ایده‌ای به فناوری تبدیل نمی‌شود. اما در این میان مسئله این است که سازوکار بازار آزاد و نظام سرمایه‌داری سریع‌تر و هوشمندانه‌تر از هر نوع سرمایه‌گذاری ایده را به فن تبدیل می‌کند. سرمایه برای بقای خود باید به بهینه‌ترین شکل، یعنی با بهینه‌ترین شیوۀ به‌کارگیری نیروی انسانی و مواد خام و سپس با بهینه‌ترین شیوۀ بازاریابی، تولید کند که این فرایند به زایش فناوری می‌انجامد. سرمایه در نظام بازار آزاد زیر فشار برای بقاست. همین فشار بنیاد ایجاد فناوری است.]]> https://cafe-liberal.com/%d8%b5%d9%81%e2%80%8c%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%b7%d9%88%d9%84%d8%a7%d9%86%db%8c-%d9%85%d8%b1%d8%ba%d8%8c-%d9%81%d8%b1%d8%ac%d8%a7%d9%85-%d8%af%d8%b3%d8%aa%da%a9%d8%a7%d8%b1%db%8c-%d8%a8%d8%a7%d8%b2/ Sat, 03 Apr 2021 18:22:21 +0000 https://cafe-liberal.com/?p=127052 مدل‌های ادارۀ اقتصاد انگشت‌شمار است. از قرن نوزدهم مدافعان سوسیالیسم مارکسیستی روزبه‌روز نیرومندتر می‌شدند و می‌خواستند نظام کاپیتالیستی را کنار بزنند. اما کسانی هم دنبال راه سومی میان کاپیتالیسم و سوسیالیسم بودند؛ به این معنا که بازار کاپیتالیستی بماند اما باید آن را «هدایت کرد». این نوع اقتصاد «مداخله‌گری» (interventionism) است. اما بازار یک نهاد پیچیده و ارگانیک است که دستکاری آن پیامدهای ناگواری دارد و نتیجه‌ای که برجا می‌گذارد معکوس هدفی است که مداخله‌گران در سر داشته‌اند.]]> https://cafe-liberal.com/%d8%a8%d8%a7%d8%b2%d8%a7%d8%b1%d8%8c-%d8%b3%d8%b9%d8%a7%d8%af%d8%aa-%d9%88-%d8%ae%d9%88%d8%b4%d8%a8%d8%ae%d8%aa%db%8c%d8%8c-%d9%84%d9%88%d8%af%d9%88%db%8c%da%af-%d9%81%d9%88%d9%86-%d9%85%db%8c%d8%b2/ Fri, 14 Aug 2020 16:24:17 +0000 https://cafe-liberal.com/?p=124410 منتقدین دو اتهام را به سرمایه داری نسبت می دهند: اول، آنها می گویند كه در تملك داشتن یك موتور سیكلت، یك دستگاه تلویزیون و یك یخچال انسان را سعادتمند نمی كند. دوم، آنها اضافه می كنند كه هنوز هم انسان های بیشماری وجود دارند كه هیچ كدام از این وسیله ها را در اختیار ندارند. هر دوی این حكم ها صحیح است، اما تقصیری را متوجه نظام سرمایه داری که مبتنی بر همكاری اجتماعی است نمی كند.]]>