باوجودآنکه اساس تفكر جان استوارت میل در دوران خلاقیت فكری او مبتنی بر قرائت فایده باورانه است، اما نوآوری‌های فكری او بسیار فراتر از اندیشه‌هایی است كه از جانب لیبرال‌های نسل قدیم یعنی پدرش و یا جرمی بنتام پیش كشیده شده بود. آثار جان استوارت میل نه‌تنها از منظر تاریخی بلكه در میان هم‌عصران او نیز اهمیت و گسترش قابل‌توجهی یافت. لذا بخش اصلی کتاب‌های وی جزو آثار كلاسیك اندیشه‌های سیاسی، فلسفه سیاسی و علوم اجتماعی بشمار می‌آید.

استوارت میل نخستین بار در ۱۸۲۱، به هنگام بازگشت یک ساله‌اش در فرانسه، آثار «بنتام» را خواند. پدرش متن فرانسه «رساله در قانون گذاری» را به ترجمه اتین دمون ژنوی که حاوی دیدگاههای مقدماتی بنتام در زمینهٔ نظامی حقوقی بود به او داد تا بخواند. خواندن این رساله نقطهٔ عفی برای جان استوارت میل شد. «احساس کردم به بلندایی پر کشیده شده‌ام که از آن بلندا می‌توانم قلمرو ذهنی وسیعی را مساحی کنم و ببینم محصولی عقلی فرا‌تر از هر محاسبه دامنه‌اش تا به کجا گسترده شده است.» برای نخستین بار در این رساله «اصل فایده» را آموخت که «به ادراکات من از چیز‌ها وحدت بخشید.»