پرسش درباره امکان بازگشت کمونیسم - آیا ضعف دموکراسی‌ها و بحران‌های اقتصادی در فضای «جهانی‌شدن» می‌تواند فرصتی تازه برای ایدئولوژی‌ها و سازمان‌های شبه کمونیستی فراهم آورد؟ تردیدی نیست که نظام شوروی برای همیشه به تاریخ پیوسته و بازآفرینی آن، در راستای ایدآل‌های «انقلاب اکتبر» ۱۹۱۷، به رویا شباهت دارد. بااین‌حال اگر دموکراسی‌های غربی از پس چالش‌های بزرگ کنونی (اشکال تازه تروریسم، مهاجرت‌های انبوه، بحران‌های اقتصادی همراه با بیکاری گسترده در رابطه با اوج‌گیری تکنولوژی‌های پیشرفته...) برنیایند، این خطر وجود دارد که تشکل‌ها و ایدئولوژی‌های التقاطی، به‌ویژه از راه درآمیختن کمونیسم و ناسیونالیسم، بتوانند جوهر نظام‌های لیبرال متکی بر آزادی‌های فردی را زیر پرسش ببرند و گونه‌های تازه‌ای از سازمان‌های هوادار توتالیتاریسم را به قدرت برسانند. به‌عنوان نمونه، حزب معروف به «جبهه ملی» در فرانسه برنامه اقتصادی خود را با الهام گیری موبه‌مو از نظریات حزب کمونیست فرانسه (در دوران قدرت این حزب) تدوین کرده، بخشی از هواداران و کادر‌های این حزب را به‌سوی خود کشانده و عملاً به مهم‌ترین تشکل سیاسی کارگری در سطح ملی بدل شده است. این تجربه تازه‌ای است از وحدت میان افراطیون راست و چپ بر سر مقابله با دموکراسی لیبرال.