https://cafe-liberal.com خورشید آزادی Sat, 22 Jul 2023 17:04:10 +0000 fa-IR hourly 1 https://cafe-liberal.com/storage/2025/03/khorshid_azadi-150x150.png https://cafe-liberal.com 32 32 https://cafe-liberal.com/%da%86%d8%b1%d8%a7-%d9%86%d8%a7%d8%b2%db%8c%d9%87%d8%a7-%d9%86%d8%a7%d8%b3%db%8c%d9%88%d9%86%d8%a7%d9%84%d8%b3%d9%88%d8%b3%db%8c%d8%a7%d9%84%db%8c%d8%b3%d8%aa%d9%87%d8%a7/ Sat, 22 Jul 2023 16:18:12 +0000 https://cafe-liberal.com/?p=131222 ✍حکومت‌هایی مثل شوروی و آلمان نازی به واقع علم‌زده‌ترین حکومت‌ها بودند. به این معنا که در وهلهٔ نخست علم را تنها ابزار شناخت ممکن جهان می‌دانستند و ناچار رویکرد واقع‌نگار به علم داشتند. (رویکردی که این روزها در اغلب افراد وجود دارد). از این جهت به کلی علم را (در معنای ساینس) به اشتباه فهمیده بودند. این برداشت اشتباه در علم امروز هم در بسیاری از دانشجوها و حتی دانشمندان مشغول در این زمینه رایج است، اما این اعتقاد فردی یا محدود در یک کامیونیتی، اثرات مخرب چندانی جز کمی خزعبل‌گویی ندارد. اما رویکرد حکومت‌های دیکتاتوری به علم به این صورت بود که علم می‌تواند اسرار و سازوکار جهان هستی را به مثابه «آنچه واقعا هست» به ما نشان دهد. (عقیده‌ای که با ماهیت تحولی علم اساساً در تضاد است). پس تمام ابزارهای شناخت دیگر به نفع علم، مطابق تعریفی که ذکر شد، کنار گذاشته می‌شد. از سوی دیگر این علم‌زدگی سبب بروز این تمایل می‌شد که جامعه و علوم انسانی را هم با معیار علم (در معنای ساینس) ارزش‌گذاری کنند و بستر معرفت‌شناسی و روش‌شناسی ساینس را تماما به علوم انسانی و اجتماعی بسط بدهند. اساساً علاقه به اقتصاد برنامه‌ریزی‌شده سوسیالیستی در شوروی یا آلمان نازی هم از همین علاقهٔ زیاد به علم واقع‌نگار(در مقابل رویکرد ابزارنگار) نشأت می‌گیرد. حال که علم واقعیت هستی را به مثابه آنچه که هست به ما نشان می‌دهد، و حال که بستر معرفت‌شناسی‌ و روش‌شناسی ساینس را در علوم انسانی و اجتماعی به کار گرفتیم، چرا نتوانیم جامعه و روابط انسانی را بر همین مبنا سازمان دهیم و برایش برنامه‌ریزی کنیم؟ چرا با علم دست به پیش‌بینی (بخوانید پیشگویی) تاریخ و آینده بشریت نزنیم؟]]>