ایرانگرا کیست؟ تاریخچه دگردیسی این واژه، چه نام ونشان و چه درونمایهاش چیست؟ واژه ایران‌گرایی در ذهن شنونده یاد آور کدام ویژگیها است؟ آیا می توان ایران‌گرایی را یک گفتمان نامید، یا باید آن را یک ایدئولوژی دانست؟ جایگاه زبان پارسی در این نگرش کجا...

پرونده فکری علیه مارکسیسم، بیش از یک قرن پیش بسته شد. سخت‌ترین و ویرانگرترین ضربات را مکتب اقتصادی اتریش بر آن وارد کرد؛ اما نکته عجیب اینجاست که به‌ندرت کسی آن استدلال‌های پیروز را تدریس می‌کند....

 حتما شنیده‌اید که می‌گویند «زبان فارسی زبان مناسبی برای فلسفه نیست». مدعیان گاه به برخی اصطلاحات فلسفی اشاره می‌کنند که معادل فارسی مناسبی ندارند؛ مترجمان یا برای بازگرداندن آن‌ها به فارسی به مشکل می‌خورند، یا اساسا قید این کار را می‌زنند و از خود واژه‌ی...

اخلاقیات، حقوق و سیاست در قلمرو گزاره‌های تجویزی قرار دارند؛ علومی که مرزهای «باید» و «نباید» را ترسیم می‌کنند. با این حال، یک گزاره تجویزی هرگز نمی‌تواند قائم‌به‌ذات و معطوف به فردِ تنها در یک جزیره متروک باشد. تجویز، ماهیتاً امری بین‌الاذهانی و جمعی است...

بلایی که دیکتاتوری پرولتریا بر سر کارگران آورد با هیچ حکومت دیگری قابل مقایسه نیست. مدل حکومتی که قرار بود پایان تاریخ و سعادت بشر پس از سال‌ها جنگ طبقاتی باشد، ۷۰سال هم دوام نیاورد. عده‌ای تئوری سوسیالیسم را بی‌عیب می‌دانند؛ اما نباید یادمان برود...

 تاریخ و اساطیر ایران همواره در پیوندی ناگسستنی با یکدیگر زیسته‌اند. شاهنامه‌ی حکیم ابوالقاسم فردوسی، صرفا روایتی از گذشته‌های دور نیست، بلکه نقشه‌ای ساختاری از روان‌شناسی سیاسی و اجتماعی جامعه ایران در مواجهه با استبداد است. یکی از درخشان‌ترین و در عین حال غریب‌ترین فرازهای...

«چپ نئوکان» از دید من کسانی هستند که خودشان نه مذهبی هستند نه بومی‌گرا و نه حتی ناسیونالیست. آنها به همان تعبیر سنتی «چپ» هستند. منتها بنا به دلایل سیاسی تصمیم گرفته‌اند از نیروهای بومی‌گرا حمایت کنند چون باور دارند که بومی‌گرایی اسلام‌گرا، در ایران...

یکی از بزرگ‌ترین پیروزی‌های فرهنگی خاویر میلی (و پیروزی‌ای که تا ابد قدردان آن خواهم بود) بازگرداندن آدام اسمیت به جایگاه محوری و شایسته‌اش در تاریخ اندیشه بوده است. برای دهه‌ها، آدام اسمیت به دشمنی خیالی تبدیل شده بود؛ قربانی کاریکاتوری که توسط کسانی ساخته...

تاریخ حزب توده را می‌توان تاریخِ یک عمر خیانت دانست. حزب توده از بقایای گروه ۵۳ نفر در سال ۱۳۲۰ تشکیل شد. نام اولیه‌ای که برای آن در نظر گرفته بودند، «حزب کمونیست ایران» بود، اما به دلیل حساسیت‌های مذهبی جامعه، آن را کنار نهادند...

اجازه دهید ارقام را به شما ارائه دهم، زیرا ارقام اهمیت دارند. هولودومور، قحطی دست‌ساز انسان در اوکراین طی سال‌های ۱۹۳۲ تا ۱۹۳۳، جانِ حدود ۴ میلیون نفر را گرفت. استالین طراح آن بود. او غلات را مصادره کرد، مرزها را بست تا دهقانانِ در...

فردریش فون هایک، آزادی را زیربنای حیاتی و موتور محرکه تمدن، پیشرفت اقتصادی و زایش ثروت می‌داند. می‌توان کتاب «منشور آزادی» (یا قانون اساسی آزادی: The Constitution of Liberty) را مانفیستی در دفاع از این ایده بدانیم که جامعه پویا و مرفه تنها زمانی متولد می‌شود و تداوم...

جریان‌های رادیکال چپ و مذهب شباهت‌های ساختاری زیادی دارند که مهم‌ترین آن‌ها شامل باور به حقیقت مطلق، وجود متن مقدس و رهبران فکری بی‌نقص، و نوید آینده‌ای آرمانی است. این اشتراکات نشان می‌دهد که چگونه ساختار تفکر ایمانی می‌تواند در قالب‌های غیردینی نیز تکرار شود....

هنگامی که هر سیستم فکری به یک امر «مقدس» یا «ضرورت تاریخی» تبدیل شود، پیروانش دچار این توهم می‌شوند که برای رسیدن به  اهداف والای نظام، می‌توان حقایق را کتمان، تقلیل و توجیه کرد. قدرت قلم و اعتبار این نویسندگان باعث می‌شد که این دروغ‌ها...

کمتر جمله‌ای را می‌توان یافت که به اندازه‌ی این عبارت، بی‌نیاز از استدلال به نظر برسد. از کودکی آن را می‌شنویم، در کتاب‌های درسی می‌خوانیم، در شعرها و سرودها تکرار می‌شود و در بزنگاه‌های تاریخی دوباره به یادمان آورده می‌شود؛ چنان‌که گویی حقیقتی است از...

مقاومت انسان در برابر تغییر باورهای سیاسی، همواره یکی از پرسش‌های مهم روان‌شناسی و علوم سیاسی است. این‌که چرا گاهی قوی‌ترین شواهد و استدلال‌ها هم نمی‌توانند نظر افراد را تغییر دهند. پژوهشی تازه که در نشریه Scientific Reports منتشر شده، با بهره‌گیری از تصویربرداری عملکردی...

 دوران اصلاحات را با رونق بازار کتاب و نشر، به‌ویژه در حوزه علوم انسانی به یاد می‌آوریم. اما با وجود رواج ترجمه‌های فکری و گفتگوهای پرشور درباره «جامعه مدنی»، نوآوری چشمگیری در پیشینه‌ی کهن تاریخ ایران شکل نگرفت. حتی آثار اندیشمندی چون جواد طباطبایی هم...

دوم امرداد، سالروز درگذشت شاملوست. به تحقیق می‌توان وی را یکی از استوانه‌های شعر معاصر دانست. درباره شعر او سخن‌های بسیار رفته است، ولی درباره ابعاد دیگر شخصیتش کمتر گفته و نوشته‌اند....

▪️فیزیوکرات‌ها نه‌تنها به‌طور کلی از مدافعان سازگار و پایدار اصل «آزادی اقتصادی» (Laissez-faire) بودند، بلکه از عملکرد بازار آزاد و نیز از حقوق طبیعی انسان و مالکیت نیز حمایت می‌کردند. جان لاک و جنبش لِوِلِرها (Levellers) در انگلستان، مفهوم نسبتاً مبهم و کلیِ قانون طبیعی...

حسادت به یک ایدئولوژی نیاز دارد، و سوسیالیسم همیشه با خوشحالی آماده بوده تا چنین چیزی را فراهم کند. میزس در سال ۱۹۵۶ یک کتاب کامل درباره این موضوع نوشت، «ذهنیت ضدسرمایه‌داری»، و تشخیصش هنوز هم معتبر است: آدم‌هایی که از نتایج مبادله داوطلبانه ناراحتند،...

دیوید اعتباری – یووال نوح هراری تاریخ‌نگار، استاد دانشگاه و نویسنده کتاب‌های پرفروش “انسان خردمند”، “انسان خداگونه” و “نکسوس”، از شناخته‌شده‌ترین اندیشمندانی است که در سال‌های اخیر درباره پیامدهای هوش مصنوعی برای آینده بشر هشدار داده است. او معتقد است جهان نه فقط با یک فناوری...

"تحقق رؤیای رضاشاه برای ایجاد ایرانی متکی به خود و مستقل، مستلزم آن بود که کلیه استعدادهای موجود در خدمت حکومت قرار گیرد. لذا هدف او از وارد کردن تعمدی اقلیت های مذهبی و زنان در مسیر اصلی حیات ملی، تقلید از کشورهای پیشرفته و...

 در آن صحنه‌ی ماندگار مواجهه‌ی کاوه با ضحاک، رفتار آهنگر دادخواه دو سویه‌ی ناهمگون دارد. نخست در زمان ورودش به درگاه پادشاه است. جایی که با درماندگی می‌خواهد برای نجات جان فرزند تلاشی کند. رنگ گفتار کاوه و لحن روایت فردوسی در این بخش آشکارا...

چرا انسان دائم فریب شعارهای چپ‌گرایانه را می‌خورد، حتی وقتی تاریخ بارها فاجعه‌بار بودن آن‌ها را نشان داده؟ پاسخ در یک خطای شناختی ساده نهفته است. وقتی چهره‌ی یک بیمار یا خانواده‌ای محروم را می‌بینیم، بخشی از مغز که مسئول همدلی و اضطرار است چنان...