«آزادی چپکی»
در زبان محاوره با واژۀ «چپکی» آشنایید. وقتی میگیم یه نفر چیزی رو «چپکی» گذاشته یا چپکی گرفته، یعنی اون چیز رو به طرز اشتباهی در جایی گذاشته یا در دست گرفته. چپکی گذاشتن چیزی به یه معنای دورتر ــ و البته دقیقتر ــ هم...
سیام
سی روز گذشت. اندازۀ همۀ عمرمان در این یک ماه روانزخم برداشتیم. کابوسی را زیستیم. هنوز در میانهٔ آنیم و چون در بیداری رخ داد، دیگر تا زندهایم با ماست. باید از این پس با این تروما زندگی کرد. باید با این روانِ زخمی خوابید...
«چپ و آزادی: بدهکارانِ طلبکار»
در طول همۀ این سالها که با چپ رویارو بودهم، میشنوم که دائم یک ادعا رو مطرح میکنند؛ یعنی در بین انواع حمله و دفاعی که چپها در دفاع از کارنامۀ چپ انجام میدن، فکر میکنند یک واقعیت سترگ وجود داره که مثل الماس خدشهناپذیره....
«از پاییزِ چپِ ۴۰۱ تا دیِ راست ۴۰۴»
دامنه و گستردگی اعتراضات دیگه بر کسی پوشیده نیست؛ البته اگر سر در برف نکنه و میل به دیدن واقعیت داشته باشه. مروری کوتاه میکنم بر اینکه به لحاظ نظری در فضای اپوزیسیونی چه اتفاقی رخ داد؛ اتفاقی عجیب اما قابلپیشبینی رخ داد: چرخشی ایدئولوژیک...
«گرفتار در تار عنکبوت»
اگر در عرض یک سال حقوق شما نصف یا یکسوم بشه، خیلی واضح متوجه میشید چه اتفاق بدی افتاده. ناگهان، یعنی یکشبه، توان خرید شما، توانایی شما در تأمین مایحتاج زندگی، از مایحتاج ضروری تا غیرضروری، نصف یا یکسوم شده. فرض کنید درآمد یا حقوق...
«وطن درون ماست»
مسئله اصلاً شور میهندوستی نیست ــ که البته میهندوستی، به معنای پاسداشت خانه و ایستادن پای بهروزی هموطنان، فضیلتی ستودنیه. اما وقتی میگیم «وطن درون ماست» واقعاً مسئله حرفهای میهنپرستانه نیست. وضع وطن مستقیماً بر وضع سرنوشت و زندگی تکتک شهروندان اثر میگذاره ــ از...
«لیبرالیسم و غرور ملی»
تاچر از بزرگترین گلادیاتورهای جهان آزاد بود. حرفهای تاچر گاهی چیزی در حد روخوانی کتابهای میزس بود؛ گزینگویههای میزِس رو عیناً تکرار میکرد و در عمل هم مدافع سرسخت بازار آزاد، مخالف دولتگرایی، مخالف مالیات، مخالف مداخلهگرایی دولتی، مخالف حمایتگرایی (یعنی ناسیونالیسم اقتصادی محافظت از...
شاهِ سوسیالیست؟
این بخش از صحبتهای محمدرضاشاه جواب محکمی به کسانیه که پس از نیم قرن فهمیدند لیبرالیسم چیه و حالا بر مبنای رادیکالترین و ارتدوکسترین نظریۀ لیبرالیسم اقتصادی میخوان شاه رو سوسیالیست بنامند. شاه در اینجا داره دقیقاً سیاست حمایتگرایی رو نقد میکنه و میگه فقط...
«نمونههایی از نقش آمریکا در جلوگیری از تجاوز به ایران»
آمریکا در فاصلۀ پنج سال دوبار ایران رو از تجاوز نظامیِ دو ابرقدرت حفظ کرد: یک بار در سال ۱۳۲۵ و یک بار هم در ۱۳۳۰. دولتمردان ایرانی از اواخر دوران قاجار حس کرده بودند برای نجات از وضعیت منگنهشدۀ ایران بین روسیه و انگلیس...
فاشیسم، معمایی نظری؛ با حضور مهدی تدینی، مسعود یوسفحصیرچین و مهرداد بهراد
نشست «فاشیم، معمایی نظری» در خرداد 1404 و توسط «کتاب محام» در اهواز برگزار شد. در این نشست که به مناسبت انتشار کتاب «فاشیسم»، نوشتۀ ارنست نولته و ترجمۀ مهدی تدینی، توسط انتشارات پارسه برگزار شد، مهدی تدینی، مسعود یوسفحصیرچین و مهرداد بهراد دربارۀ فاشیسم...
چاههای بیهودگی
پافشاری بر افکاری که نادرست بودنشون بارها اثبات میشه، دلایل متعدد داره. یکی از مهمترین دلایلش روانیه. برای آدمهایی که به خاطر یک سری عقیده تلاش کردند و سالهای زیادی از عمرشون رو گذاشتند، تغییر عقیده سخته چون فکر میکنند توان تحملِ حس بیهودگی رو...
«بخیههای سوسیالیستی»
مسئله این نیست که وضعیت مادی ما و دیگران چقدر با هم فرق داره، بلکه مسئله اینه که در چه حالتی وضعیت ما بهتر میشه، یا امکان بهبود وضعیت ما بیشتره. ...
«چپ آکادمیک غربی، متحد غربستیزان شرقی»
غربستیزی چیزی مگر پوششی برای «مدرنیتهستیزی» نیست. بهترین روش برای فرار از مدرنشدن، یعنی فرار از توسعه و پذیرش اقتضائات سیاسی، فرهنگی و اقتصادی مدرن، اینه که شما مدرن شدن رو تبدیل به مفهوم «غرب» کنید و بعد به منزلۀ امری بیگانه بهش نگاه کنید؛...
کاپیتالیسم، حرص و پیشرفت
پیشرفت رو دولت نمیآره، بلکه بخش خصوصی میآره. چپ میخواد با مفاهیم اخلاقیِ مشکوکی مثل "حرص" و "فضیلت" دست فرد رو ببنده و به دولت میدون بده. اما نه حرص رو از بین میبره و نه فضیلت رو پرورش میده... فقط دولتی ناکارآمد رو بزرگ...
«مارِ حسادت و سیبِ تساوی»
اینهمه ثروت در جامعه وجود داره! یکی اینقدر ثروتمند و دیگری اینقدر ندار! این چه وضعیه؟! اگر اراده وجود داشته باشه و این ثروت تقسیم بشه، وضع همه خوب میشه. یه عده از شکمسیری نمیدونن چیکار کنند و برخی از گرسنگی! یک گروه دائم ثروتمندتر...
برچسب «فاشیست» و «نازی» از کجا میآید؟
صد سال پیش یه چیزی ظهور کرد به اسم کمونیسم (که همون مارکسیسم یا سوسیالیسم انقلابیه) و میخواست انقلابی تمامعیار انجام بده. یعنی نه انقلابی به سبک قدیم که فقط شکل حکومت و اشخاص حاکم رو عوض کنه (مثلاً پادشاهی رو مشروطه یا جمهوری کنه)،...
«توپخانۀ بورژوازی»
میخوایید بدونید مارکسیسم چطوری به افکار ارتجاعی در جهان سوم دامن میزد؟ به انحای مختلف، یکیش این چیزیه که در ادامه میخونید: در مانیفست کمونیست، مارکس و انگلس دربارۀ شیوۀ تولید و گسترش کاپیتالیسم در جهان میگن: ...
سنگ و سر فروغی
محمدعلی فروغی، دولتمرد بزرگ ایران جدید، مرد دوران گذار بود. وقتی همهچیز ویران و آشوبزده بود، چونان معماری زبردست پلی میساخت برای گذار از فروپاشی به پایداری. او در زمان ثبات هم ریاست دولت را در دست داشت، اما شهرت و نقش بیهمتایش در سیاست...
«ذائقهسازی در کاپیتالیسم یا در سوسیالیسم؟»
شما وقتی سوسیالیسم واقعی رو با ادعاهایی که سوسیالیستها در یکی دو قرن اخیر تا همین امروز تکرار کردهند فکر میکنید، مختون سوت میکشه که چطور میشه همهچی رو انقدر برعکس فهمید و جلوه داد! سوسیالیستها سیاه رو سفید و سفید رو سیاه جلوه دادهند،...
میهن دوستی و ناسیونالیسم
بحث را از اینجا آغاز میکنم که تمایز میان «میهندوستی» و «ناسیونالیسم» چیست تا اول به مغالطهای رایج پاسخ دهم و بعد ببینیم نگاه لیبرال نسبت به اقوام و خردهفرهنگهای سازندۀ ایران چیست و اصلاً بهترین راه برای همزیستی چیست....
«نظریه و جنبش»
رابطۀ «نظریه» با «جنبش سیاسیـاجتماعی» رابطۀ روح با جسم است. وجه افتراق شورش با جنبش همین است که در یک حرکت اجتماعی چقدر نظریه وجود داشته باشد: هر چه یک حرکت اجتماعی نظریهدارتر باشد، جنبشتر است و در نتیجه ماندگاری و احتمالاً دستاورد بیشتری هم...
کنکور ــ پول ــ عدالت
یکی از موضوعات مهمی که هر سال به ویژه در همین ماه فکر جامعه را مشغول میکند، مسئلۀ کنکور و تأثیری است که مدارس غیردولتی (غیرانتفاعی)، نیمهدولتی و دولتی بر سرنوشت دانشآموزان میگذارد. وقتی به این مباحث دقت میکنم، تفکرات نسنجیده و شتابزدهای در این...
نفرت اجتماعی و پادزهر لیبرال
نفرت زهری اجتماعی است. نفرت یکی از موتورهای اصلی کنشهای سیاسی بوده است. برخی ایدئولوژیها اصلاً و اساساً حول محور «نفرتی مقدس» شکل گرفته است. البته هیچ ملاطی هم به خوبی نفرت نمیتواند یک ایدئولوژی را در میان تودهها مستحکم کند، زیرا با «احساسات» بسی...