اویگن بوم فون باورک (۱۸۵۱–۱۹۱۴)، وزیر دارایی امپراتوری اتریش-مجارستان، اقتصاددان و یکی از ارکان «مکتب اتریشی اقتصاد» بود. او به میدان نیامد تا با مارکس به بحث بنشیند؛ او آمد تا او را از بنبست برهاند و ساختار فکریاش را فرو بپاشد. شاهکار او، کتاب «سرمایه و بهره» (۱۸۸۴–۱۸۸۹)، یکی از ویرانگرترین نقدهای نگاشتهشده بر سوسیالیسم محسوب میشود.
نظریه سرمایه و فرآیندهای تولید: بوم-باورک استدلال میکرد که کالاهای سرمایهای صرفاً «اشیاء» نیستند؛ بلکه تجلیِ «تولیدِ غیرمستقیم» یا فرآیندهای تولیدِ دایرهوارند. هرچه زمان بیشتری در فرآیندهای تولیدی غیرمستقیم (مانند ابزارآلات، ماشینآلات و زیرساختها) سرمایهگذاری شود، بازدهی نهایی پربارتر خواهد بود. این همان دلیلی است که جوامع ثروتمند را از دیگران متمایز میسازد؛ چراکه آنها اهل پسانداز و سرمایهگذاریهای بلندمدت هستند. مارکس از درک این حقیقت عاجز بود و میپنداشت که سرمایه، کارگر را استثمار میکند.
نظریه بهره و ترجیح زمانی: بوم-باورک ثابت کرد که بهره نه یک «استثمار»، بلکه پدیدهای طبیعی ناشی از «ترجیح زمانی» است؛ بدین معنا که انسانها ارزش کالاهای حال را بیش از کالاهای آینده میدانند. ما خواهان مصرف در «امروز» هستیم، نه «فردا». بهره، قیمتی است که تعادل میان پسانداز و سرمایهگذاری را برقرار میکند و بدون آن، انباشت سرمایه غیرممکن است.
«بهره، سرقت نیست؛ بلکه پاداشی است برای چشمپوشی از مصرفِ کنونی به نفعِ مصرفِ بیشتر در آینده.»
او در نقد «نظریه ارزش کار» مارکس، نشان داد که ارزش نمیتواند صرفاً از کار نشئت بگیرد. ارزش، امری ذهنی است و به زمان، کمیابی و ترجیحات فردی بستگی دارد. تحلیل او از «استثمار مارکسیستی» چنان کوبنده است که هنوز هم مارکسیستها ترجیح میدهند از مواجهه با آن پرهیز کنند.
بوم-باورک استاد «لودویگ فون میزس» و الهامبخشِ مستقیم «فریدریش هایک» و «موری راتبارد» بود. او اثبات کرد که سوسیالیسم نه تنها به دلیل ناتوانی در محاسبات اقتصادی (آنگونه که میزس بیان کرد)، بلکه به این دلیل شکست میخورد که ساختار زمانی سرمایه و ترجیح زمانی را نادیده میگیرد.
بوم-باورک به روشنی بیان کرد: بدون پسانداز، بدون سرمایهگذاری بلندمدت و بدون بازار آزاد، رفاهی در کار نخواهد بود. او اقتصاددان، دولتمرد و روشنفکری بود که در خط مقدمِ مبارزه علیه دولتگرایی ایستادگی کرد.
🆔 @liberty_institute
