فریدمن استدلال کرد که تورم همیشه در نتیجه تغییر مقدار پایه پولی به وجود میآید، و نه تغییر میزان تولید کالا و خدمات. فریدمن مشاهده کرد اگر پایه پولی دو برابر شود در حالیکه مقدار کالاها و خدمات موجود در اقتصاد ثابت بماند، به طور کلی قیمتها و دستمزدها دو برابر میشوند.
متن کامل ویدئو:
به سری ویدیوهای ایدههای مهم میلتون فریدمن خوش آمدید.
فریدمن خیلی به این موضوع علاقهمند بود که چگونه تغییرات قیمت یا تورم بر اقتصاد تأثیرگذار است. هر اقتصاد در هر زمانی یک مقدار مشخص کالا و خدمات برای فروش دارد. تورم به افزایش سطح کلی قیمت کالاها و خدمات اشاره میکند. در گذشته دلایل مختلفی برای تورم بیان میشدند، از جمله تقاضای افزایش دستمزد کارگران.
در ۱۹۶۳ میلتون فریدمن و اقتصاددان برجسته آنا شوارتز تالیف کتاب «تاریخ پولی آمریکا از ۱۸۵۷ تا ۱۹۶۰» را به پایان رساندند. این اثر تاثیرگذار ۸۰۰ صفحهای فریدمن و شوارتز در مورد پول، در نهایت باعث انقلابی در نگاه بیشتر اقتصاددانان به پول و همچنین تورم شد.
فریدمن استدلال کرد که تورم همیشه در نتیجه تغییر مقدار پایه پولی به وجود میآید و نه تغییر میزان تولید کالاها و خدمات. فریدمن مشاهده کرد اگر پایه پولی دو برابر شود، در حالی که مقدار کالاها و خدمات موجود در اقتصاد ثابت بماند، به طور کلی قیمتها و دستمزدها دو برابر میشوند. این رابطه بین پول، از جمله به شکل اسکناس داخل کیف پول شما و حساب بانکیتان، و میزان کالاها و خدمات در دسترس در مرکز تئوری فریدمن در مورد ریشه تورم قرار دارد.
مثلاً یک جهان ساده را تصور کنید که در صبح روز دوشنبه مردم به طور کل و روی هم یک میلیون دلار پول دارند. در روز سهشنبه، دولت تصمیم میگیرد پایه پولی را دو برابر کند و یک میلیون دیگر چاپ نماید و سپس آن یک میلیون دلار را برای خرید سنجاق استفاده میکند. دولت به جای استفاده از درآمد مالیاتی، از ماشین چاپ خود برای تولید پول جدید استفاده کرده است که برای خرید سنجاقها استفاده خواهد شد.
برای دیدن اثر این دو برابر شدن پایه پولی بیایید به یک مثال به خصوص نگاه کنیم. شرکت مری، فلز لازم برای کارخانه تولید سنجاق را تامین میکند. سفارش یک میلیون دلاری سنجاق یعنی خرید فلز بیشتر از شرکت مری. فروش مری احتمالا دو برابر افزایش مییابد و این یعنی باید شیفتهای کاری بیشتری اضافه نماید. کارگران او درآمد بیشتری خواهند داشت و مری سود بیشتری خواهد برد.
قبلا مری هزار دلار برای کالاها و خدمات مورد نیاز خانواده خود در هفته خرج میکرد. او حالا دو هزار دلار در اختیار دارد و میتواند بیشتر از قبل خرید کند. اما هرچند پول بیشتری برای خرج کردن وجود دارد، مقدار کالا و خدمات موجود تغییری نکرده است. این یعنی پول بیشتر در تلاش برای خرید مقدار ثابت کالا و خدمات. این باعث افزایش قیمت کالاها و خدمات، مثلا به مقدار ده درصد، میشود. متاسفانه اما مقدار پول ۱۰ درصد رشد نکرده است، بلکه صد درصد رشد کرده است. پس این فرایند ادامه مییابد تا زمانی که قیمتها هم حدودا صد درصد رشد کنند تا تعادل بین پول موجود و کالاها و خدمات موجود در اقتصاد دوباره برقرار شود.
نکته کلیدی این است که دو برابر و سه برابر کردن پایه پولی بدون افزایش متقابل مقدار کالاها و خدمات موجود در اقتصاد، باعث دو و سه برابر شدن قیمتها میگردد. دیگر قسمتهای این مجموعه را در اکوایران ببینید.
