این بخش از صحبتهای محمدرضاشاه جواب محکمی به کسانیه که پس از نیم قرن فهمیدند لیبرالیسم چیه و حالا بر مبنای رادیکالترین و ارتدوکسترین نظریۀ لیبرالیسم اقتصادی میخوان شاه رو سوسیالیست بنامند.
شاه در اینجا داره دقیقاً سیاست حمایتگرایی رو نقد میکنه و میگه فقط صنایعی رو به حدی باید حمایت کرد که توان رقابت بینالمللی دارند. حمایت از صنایع اگر بخواد به مصرفکنندۀ داخلی آسیب بزنه، میهنپرستی نیست، بلکه خیانت به وطنه.
شاه در عصری حکومت میکرد که نصف جهان غرق در سوسیالیسم محض بود! غرق در کمونیسم بود. اون دوز از سیاستهای سوسیالیستی که شاه اون زمان پیاده میکرد، در حد سوسیالدموکراسیهای مدرنه. گذشته از چشمانداز جهانی، مخالفان شاه همگی دید به مراتب سوسیالیستیتری داشتند (بخشی هم که مطلقاً کمونیست بودند). اون بدیلِ شاه که قرار بود لیبرال باشه دقیقاً کی بود؟ کجا بود؟
حالا همون عالیخانی ــ وزیری که صفر تا صد موفقیتش رو مدیون حمایت مطلق شاه بود و اصلاً پیشرفت شغلیش رو با حمایت شاه به دست آورده بود و در یک دهۀ اخیر ازش اسطوره ساختند ــ کاملاً افکار ناسیونالیستی داشت. عالیخانی مخالف سرمایهگذاری خارجی بود! کدوم آدم لیبرالی رو شما پیدا میکنید که مخالف سرمایهگذاری خارجی باشه؟ دلیل مخالفتش این بود که میگفت خارجیها سرمایه میارن، سود میکنند و دوباره سرمایهشون رو میبرن (البته حتماً میدونید که عالیخانی در جوانی پانایرانیستی دوآتشه بود و افکار ناسیونالیستی رو به طور کامل کنار نگذاشته بود). همین استدلال نشون میده چه درک نادرستی از بازار آزاد جهانی داشت. عالیخانی تا روز آخری که از نزاعهای داخل دولت خسته شد و رفت، از حمایت کامل شاه برخوردار بود و شاه در برابر سایر اعضای دولت حق رو به عالیخانی میداد (از جمله در آخرین نزاعش در دولت).
خوبه کسانی که دیدگاه لیبرال و لیبرتارین دارند، این صحبت شاه رو بررسی کنند و ببینیم چقدر با سوسیالیسم یا پروتکشنیسم سازگاره. من اگر با درک و عقاید امروزم بخوام قضاوت کنم، میگم مداخلات دولتی در جهت حرکت به سمت دولت رفاه کار درستی نیست، اما از چشمِ امروز! اگر برگردم به دهۀ پنجاه احتمالاً یه روشنفکر متوهم بودم که فکر میکردم خوشبختی فقط از طریق سوسیالیسم امکانپذیره ــ و لابد شاه هم در نظرم نماد کاپیتالیسمِ ملعون بود.
#شاهد_تاریخی
@Garajetadayoni | گاراژ (https://t.me/Garajetadayoni)
در همین رابطه:
محمدرضا پهلوی، سوسیالیست یا حامی سرمایهداری؟
دکتر موسی غنینژاد، اقتصاددان در گفتوگو با اکوایران:
محمدرضا چپ بود یا سوسیالیست؟
